Kruiden voor cacao: verwarmende smaken voor de herfst

We vinden het heerlijk om kruiden aan onze cacao toe te voegen. Een beetje kaneel hier, een snufje kardemom daar. Elk kruid zorgt voor een andere smaak en geur en biedt nieuwe manieren om van de cacao te genieten die we kennen.

De truc is om klein te beginnen. Een snufje kan een andere kant van je cacao naar voren brengen zonder het eigen karakter ervan te overheersen.

Verwarmende en verkoelende specerijen

Naarmate het weer verandert, kiezen we vaak voor andere kruiden in onze cacao. Frisse, geurige smaken in de zomer. Iets diepers en pittigers als de dagen kouder worden.

In de Ayurveda verwijzen de termen ‘verwarmend’ en ‘verkoelend’ naar meer dan alleen de smaak van een specerij. Ze hebben betrekking op de virya, oftewel de kracht ervan: de verwarmende of verkoelende invloed die een voedingsmiddel of kruid volgens de traditionele opvatting op het lichaam heeft. Dit staat los van de temperatuur waarop je het serveert. Een warm drankje kan een specerij bevatten die als verkoelend wordt beschouwd, terwijl gember zelfs in een koud drankje zijn verwarmende eigenschap behoudt.

Verwarmende kruiden worden van oudsher in verband gebracht met het aanwakkeren van agni, het ayurvedische concept van het spijsverteringsvuur, oftewel het vermogen van het lichaam om voedsel te verteren en te verwerken. Gember en zwarte peper zijn hier voorbeelden van. Binnen dit kader worden verwarmende eigenschappen gebruikt om kou en traagheid in evenwicht te brengen, en niet alleen om je een warm gevoel te geven.

Verkoelende specerijen, zoals venkel en korianderzaad, worden van oudsher gebruikt om overmatige warmte in evenwicht te brengen. Verkoeling betekent niet per se dat de spijsvertering wordt vertraagd: in de Ayurveda worden deze specerijen ook gebruikt om de spijsvertering te ondersteunen, zonder de verwarmende eigenschappen toe te voegen die kenmerkend zijn voor scherpere specerijen.

Het algemene principe is dat tegenpolen voor evenwicht zorgen. De Ayurveda houdt zowel rekening met het seizoen als met het individu, in plaats van elk verwarmend kruid in de winter als een goede keuze voor iedereen te beschouwen. Dit zijn concepten binnen een traditioneel systeem, geen metingen van het effect van een kruid op de lichaamskerntemperatuur.

Wat je cacao betreft: beschouw dit als een uitnodiging om te experimenteren, en niet als een strikte regel. Misschien geniet je op een koude ochtend wel van de levendige warmte van gember, of juist van het zachtere aroma van venkel. Begin met een kleine hoeveelheid en kies de smaken die je lekker vindt.

Meer dan alleen smaak, zonder opvallende claims

Elk najaar duiken gember en kurkuma op in drankjes die worden aangeprezen als immuunversterkers. Wij zijn ook dol op deze ingrediënten, maar er is een verschil tussen het opnemen van kruiden in een gevarieerd dieet en de verwachting dat één kopje ons zou beschermen tegen seizoensgebonden ziektes.

Kruiden hebben een lange geschiedenis in de keuken en de traditionele practices. Tegenwoordig bestuderen onderzoekers ook de van nature voorkomende stoffen in kruiden en de mogelijke effecten daarvan op de gezondheid. Dat onderzoek verdient aandacht, maar de details zijn belangrijk: in studies worden soms geconcentreerde extracten of geïsoleerde stoffen gebruikt in hoeveelheden die sterk afwijken van de kruiden in je keuken. Hun bevindingen zeggen niet automatisch iets over wat een snufje in een kopje cacao voor effect heeft.

Dat maakt deze ingrediënten niet minder de moeite waard. We genieten ervan als onderdeel van een gevarieerd voedingspatroon, zonder van één drankje te verwachten dat het ons gezond houdt. Hun smaak, geur en het plezier dat het bereiden van een warm kopje met zich meebrengt, zijn al op zich goede redenen om ze in ons dieet op te nemen.

Onze favoriete herfstchai met cacao

Voor één kopje.

⬖ 20–25 g ceremoniële cacao flakes
⬖ 140 ml plantaardige melk of water
⬖ ½ theelepel versgeraspte gember
⬖ ¼ theelepel gemalen kaneel
⬖ ⅛ theelepel gemalen kurkuma
⬖ Een klein snufje gemalen zwarte peper
⬖ Een snufje gemalen kardemom
⬖ Optioneel: een klein snufje cayennepeper
⬖ Optioneel: ½ theelepel honing of ahornsiroop, naar smaak

Hoe maak je het?

1. Verwarm het water of de plantaardige melk voorzichtig samen met de geraspte gember. Zeef de gember eruit voordat je de cacao toevoegt.
2. Voeg de cacao flakes en de gemalen kruiden toe aan de warme vloeistof. Roer tot de cacao is gesmolten.
3. Laat het schuimen, proef het en voeg naar smaak honing of ahornsiroop toe.

Kruiden om te combineren met cacao

Gember
Warm, pittig en lichtjes scherp. Het zorgt voor een levendig contrast met de volle smaak van cacao. Begin met een kleine hoeveelheid, vooral als je gedroogde gember gebruikt in plaats van verse.

Kaneel
Zoet, houtachtig en vertrouwd. Het geeft cacao een zachte, kruidige toets. Begin met een snufje en proef eerst voordat je meer toevoegt.

Kruidnagel
Diep, zoet en houtachtig, met een intense, lang aanhoudende warmte. Het kan de smaak van de koffie snel overheersen, dus gebruik slechts een heel klein snufje gemalen kruidnagel.

Nootmuskaat
Zacht, zoet en nootachtig. Een beetje versgeraspte nootmuskaat voegt een ronde, geurige toets toe aan de bitterheid van de cacao. Rasp er maar een klein beetje van.

Kardemom
Fris, bloemig en met een vleugje munt. Het geeft de diepere tonen van cacao extra glans. Begin met een klein snufje gemalen kardemom.

Kurkuma en zwarte peper
Kurkuma voegt een aardse, licht bittere toets toe, terwijl zwarte peper voor een scherpere warmte zorgt. Er is ook nog een andere reden dan alleen de smaak waarom deze twee vaak worden gecombineerd.

Kurkuma bevat curcumine, een stof die wordt onderzocht vanwege zijn ontstekingsremmende en antioxiderende werking. Curcumine heeft een lage biologische beschikbaarheid: wanneer het op zichzelf wordt ingenomen, komt er maar heel weinig in de bloedbaan terecht. Zwarte peper bevat piperine, dat de afbraak ervan kan vertragen. In een onderzoek bij mensen door Shoba en collega’s bleek dat het combineren van 2 g curcumine met 20 mg piperine de biologische beschikbaarheid ervan verhoogde in vergelijking met curcumine alleen.

In het onderzoek werd gebruikgemaakt van geïsoleerde stoffen, dus hieruit blijkt niet dat een snufje van deze specerijen in cacao hetzelfde effect of een gezondheidsvoordeel oplevert.

Steranijs
Geurig en met een dropachtige smaak. Het geeft cacao een geurige zoetheid zonder dat er suiker aan toegevoegd hoeft te worden. Begin met een klein stukje culinaire steranijs, laat dit in de warme vloeistof trekken en haal het eruit voordat je de cacao toevoegt.